1985-2009 , 24 χρόνια πορείας, 3 ναυπηγήσεις

Με αφορμή μια μετακόμιση, ξαναντικρυσα , παλιες φωτογραφίες ξεχασμένες... Φωτογραφίες που με προσκάλεσαν για ενα ταξίδι στο χρονο.
3 ναυπηγησεις ξύλινων σκαριών , παραδοσίακων με κοινός παρανομαστή και πάντα παρόν το Καπτα Σταυρο τον Αρέλη ,έχωντα όχι απαραίτητα πάντα την ίδια ιδιότητα.

(ο Καπτα Σταυρος τον απρίλη του 2008 , ακουμπισμένος στο ακράπι του Κουρσάρου της Αγίας Μαυρας )

Πρώτη στάση στη Λευκάδα στα καρνάγια του Βλυχού ,τότε που ναυπηγήθηκε το Αιγιαιωτισσα Ι ( πέρασαν κιόλας 23 χρόνια)

( ο Καπτα Σταυρος τον Οκτωβρη του 1985, ακουμπισμένος στα μπουντελια που κρατουν το σκαρι του Αιγαιώτισσα)

Λευκαδα - Ειναι Οκτώβρης του 1985. Εχουν τελειωσει τα ταξίδια του Sunny Cruise και ο Καπ. Σταύρος μολις εχει ξεμπαρκαρει. Σπεύδει στη Λευκάδα οπου ναυπηγούνταν κατά παραγγελία του και με σύμβαση αποκοπης η ναυπήγηση του πρωτου Αιγαιώτισσα ( 24 μετρα τοτε, πριν την μετασκευη του 2000). Το χρονοδιαγραμμα ειχε καταστρατηγηθει απο τα καρναγια και τα περιθώρια ειχαν στενέψει επικύνδυνα. Το σκαρι ήταν μόνο με τις στραγαλίες , με το πρώτο του κλεισμενο ναύλο για το Μαη του 1986. Εμοιαζαν όλα τα εμπόδια ανυπερβλητα. Χρήματα δεν υπήρχαν για να μπουν προσθετα συνεργεία. Η απέλπισία περίσσευε. Τοτε ήταν που επιστρατεύτηκαν παντιοτρόπως οι φίλοι και με περίσση κουραση και προσωπική εργασία πραγματοποιήθηκε το ακατόρθωτο. 26 Μαιου του 1986 το σκάφος επεσε στην θαλασσα, μη εχοντας χρόνο ούτε για δοκιμαστικό, 29 Μαιου του 1989 εγινε η πρωτη επιβίβαση επιβατών στην Κερκυρα...

Χρονιά σκλήρα που έθρεψαν την μετέπειτα εμπειρία....


Πρέβεζα 1995-1998
Και επονταν συνέχεια - σαν χτες μου φαίνεται - στην Πρεβεζα , στην Μαργαρώνα ,οταν φτιαξαμε το καμάρι μας το "Αιγαιώτισσα ΙΙ".

( ο Καπτα Σταυρος τον χειμώνα του 1996 μέσα στο σκαρί του Αιγαιώτισσα ΙΙ)

Τόλμημα σοβάρο και με κινδύνους πολλούς, εμελλε να είναι το μεγαλύτερο ξύλινο της τελευταίας 4ο ετίας που ναυπηγήθηκε στην ελλαδα - μεχρι εκεινη την στιγμή-.Αυτή τη φορά θέλαμε ένα καραβόσκαρο γνήσιο και περήφανο... το πάθημα της ππροηγούμενης ναυπηγησης θέλαμε να ειναι μάθημα στην παρούσα, ετσι δεν μπλεξαμε με καρναγια και συμβάσεις έργου. Καραβομαργκος και συνεργός ο Κώστας ο Χαρίτος , εκ Σαμου ορμώμενος - με περγαμηνές στους καρλοβασίτικους ταρσανάδες... Η χρηματοδότηση και εδω απέλειπε, το ίδιο και κάθε λογής ενίσχυση... Δουλευε και όργωνε τις θαλασσες το Αιγαιώτισσα το μικρό για να"βγάλει" το μεγάλο....
Εμενε και αυτή τη φορά η εργασία η προσωπική , ακόμη πιο κοπιαστική ...

Και επειδή τα χρονοδιαγραμματα ειναι για να "καταπατούνται" και οι "μαστορες" για να τους κυνηγας και αυτή τη φορά ο χρόνος περνουσε γρηγορα ανεκμετταλευτος και εις βάρος μας - παρόλες τις ποινικεςρήτρες και τις ασφαλιστικές δικλειδες...

Η καρίνα έπεσε το 1995 - το πετσωμα ολοκληρωθηκε το 1997 και καθελκύστηκε το 1998










Σαφώς από τις πλέον συγκινητικές στιγμής ήταν όταν έπεσε στη θάλασσα ανήμερα του Αγίου Κωνσταντινου ( 21.05.1998). Με την Σχολή των Πλοιαρχων της Πρεβεζας παρούσα, με βάζα δανεικά απο τα καρνάγια του Βλυχου ( ρυμουλκιο τα έφερε στα μουλωχτα το Αιγαιώτισσα Ι απο την Λευκάδα στην Πρέβεζα) , με υπευθυνους για το ριξιμο και αυτους δανεικους απο την Λευκάδα, με την καρδια να χτυπά δυνατα και με το στομαχι ενα κόμπο... Α και κλασσικά με την απίστευτη ελληνική γραφειοκρατία που δεν επετρεπε να μεταφερθει το σκάφος στην Λευκάδα.

21 Μαιου 1998 - Η καθέλκυση
η πρωτη προπελια

το πρωτο ρεμέτζο

Στιγμες που χαραχτηκαν στην μνημη ανεξίτηλα και που προφανως αυτες είναι που μας γεμίζουν αισιοδοξια και θρεφουν την φαντασία μας ωστε να βλέπουμε ήδη τον "Κουρσάρο της Αγίας Μαύρας " να ταξιδέυει , όταν ολοι οι άλλοι βλέπουν μονο άψυχα ξύλα...

Τότε είχε γραφτει στο περιοδικό "εφοπλιστής"το ακόλουθο κειμενο- γραμμα:

"το χρονικό της ναυπήγησης ενος παραδοσιακου καραβόσκαρου- Αιγαιώτισισα ΙΙ Ν.Κ. 38"

"Του Αγίου Κωνστατίνου ανήμερα, τον Μαιου που μας πέρασε έγινε στην Μαργαρώνα Πρεβεζας ( καρνάγια Δ. Μανέτα) η καθέλκυση του "ΑΙγαιώτισσα ΙΙ" ενος ολοκαίνουργιου - από τα σκαρία - καραβόσκαρου. Ενα σκάφος που ζήλεψε τη δόξα και την περηφάνια των παλίων Γαλαξιδιωτικών και βάλθηκε να τους μοιασει. βέβαια κατά την καθέλκυση του, ετσι ασαβούρωτο και μινιαρισμένο που ήταν, λίγο θύμιζε τα παλία εκείνα σκαρία. Με λίγη φαντασια όμως , οι πιο ψαγμένοι εκείνης της μέρας μπορούσαν να δουν έτοιμο, τελειωμένο, οπως θα έιναι τον Ιούνιο του '99 οπότε και θα αρχίσει τα ταξίδια του. Το φανταστηκαν λοιπον με αρματωσία, με τα άλμπουρα και τους φλόκους του, με την γοργόνα την πλωρια να χαιρετά, με σκαλισστά στην πρυμη, καθισμένο γύρω στους 60 πόντους ακόμη, με το πανωκάραβο βερνικωμένο, ενα σκάφος ετοιμο να φιλοξενήσει 24 επιβάτες και εξαμελές πλήρωμα.
Με τα ως τώρα στοιχεία που έχουμε, πρόκειται για το τελευταίο μεγάλο ξύλινο που ναυπηγειται στην ελλάδα, Πρρορίζεται για Τουριστικό επαγγελματικό και άρχισε να κατασκευαζεται τέλος του 1994. Πρόκειται για μια κατασκευή που κόστισε πολύ και σε χρημα καια σε χρονο. Μια κατασκευή που βήκε έξω απο κάθε όριο χρηματικού και χρονικού προυπολογισμού. Που σημαδεύτικε απο την ελλειψη οποιασδήποτε κρατικής επιδότησης , χρηματοδότησης ή επιχορήγησης όσο και αν αυτό ακούγεται περίεργο για ένα τόσο μοναδικό έργο... Οχι ότι δεν υπήρχε η ανάγκη μιας κρατικής ενίσχυσης, απλά κανείς αρμόδιος δεν μπορούσε αρμοδίως να πληροφορήσει ενα υπήρχαν τα αντίστοιχα αναπτυξιακά κονδύλια...
Εχει κατασκευαστεί κατα 90% από ξυλεια Ιρόκο, με πολύ μεράκι και πολύ ψυχή, με προσόχη στην λεπτομέρεια και με αυστηρή τήρηση όλων των κανόνων της παραδοσιακής ναυπηγικής..."


Διαβάζοντας το 10 χρόνια μετα, το μόνο σχόλιο που μπορώ να κάνω ειναι πως το σκάφος αυτό ακόμη μας κάνει πέρηφανους, αγαπήθηκε από πολλους, δεν έβγαλε προβλήματα όντας καλοταξίδο και σκαρί γερό...
Μονη παραφωνία του γραμματος, η πλωρία γοργόνα που ακόμη περιμένει να την σκαλίζω και οι φλοκοι ...

Αιγαιώτισσα ΙΙ - του Αιγαίου κυρά

our boat - aegeotissa II
Originally uploaded by AEGEOTISSA

Δημοσιεύτηκε στον Εφοπλιστή (εδω το κείμενο μεταφρασμένο στα Αγγλικά)

AEGEOTISSA II
Lady of the Aegean Sea

Hull destined not only to remind but to be an old fashion, traditional wood hull of other times. Made to carry pure lovers of the sea, that seek to live truth in all her length “…guide is the sky”

Thanks to a dream, with our Lady Mary of the Aegean Sea to make her presence real, the ship was named AEGEOTISSA -daughter, Mistress, Madonna of the Aegean. It wasn’t either made as a merchant, like the old hulls (cargo, potatoes etc.) carriers or fishing vessel, but exclusively as a professional yacht.

Self made with love and care. A life long passion for the sea, a Greek captain in love with the old fashion wooden hulls, a dream comes true never to be regretted. A work dared by Captain Stavros Arelis, his “Kapetanissa” Maria and their daughter Stefi.
Born Captains, who already in 1986 they had constructed their first AEGEOTISSA a wooden hull 24 meters long that later was elongated to 32 meters, a life long education that they live today.

Sailing boat made with Iroko wood beams, 6,5 meter long logs straight and curved from eucalyptus and oak tree, pieced together with love and art like the old ship makers used to. Looking old notebooks of ship makers, asking Lloyd’s for affirmation to the construction, the nailing, and the matching of the logs. Captain Stavros wanted her to be 8 meters wide, everything according to tradition proved best and tested to stand the hardship of rough seas. He also wanted and still does this hull to be magnanimous and impressive to make her presence known in ports by looking stylish and strong. He wanted her to single out from all other ships that slowly but steadily were running in the Aegean Sea. He wanted her to defy the “meltemi” north winds of August.

AEGEOTISSA II a mini cruise ship that proudly crosses the Greek seas every year from May to October.

25 passengers, Americans, Europeans and lately Greeks come again and again every year. In cruises of one or two weeks they become a united lot with Captain Stavros, his Kapetanissa Maria and the crew. With them they learn what Greece is and why the Aegean blue is that blue. They live more, they see more, they learn more from a land full of history .They become mates. For trips like this it’s worth living.


Let us call these tacks on the blue “cruises”, as there is no other word. Possible to everyone and miles away from what most people have in mind for life onboard a yacht. This vessel and the people that make the difference, in times of typical nobility and cold professionalism, oppose the sensitivity of the crew. In times of high speed and high tech, we insist on sailing traditionally with a speed of 10 knots. Heading not only to destinations known to everyone, but to small isolated, uninhabited islands, like modern Robinsons.

Besides, no one is turning to look at those cloned super and mega yachts, those high speed vessels in ports; no one takes pictures of them, nor do the little kids ask to go onboard them. But every one wants to board AEGEOTISSA and see what -in their mind- looks like a pirate ship! Those onboard the super vessels cannot taste the salt from the wake neither to dream on the gun rail watching the sunset at Anafi island as the boat steers through the Aegean blue waters. They don’t even have the good fortune to watch dolphins playing under the bow, almost touching the hull.
This boat was made not only to remind but to be a traditional wooden vessel of other times destined to travel lovers of the sea. People seeking the truth, wanting to carry Greek images of white asbestos islands, to sail calm seas -but also rough seas where Poseidon and Triton fight.


In 12 large 2berth cabins all with private facilities and A/C, our 24 passengers sail to every destination, to every small or big island where the real non touristy Greece exists. But finally what counts in every voyage are the destination and the way that you can live on a cruise like this.
She does trips to all the well known Cycladic Islands such as Myconos, Santorini, Paros, Naxos, Delos, and Tinos either by whole charter or cabin sale, but giving a unique approach to these places. In Santorini when everyone is watching from atop Caldera Island, she crosses proudly and stops on top of the Volcano. In Paros, she visits Naoussa, Parikia and Piso Livadi where she stops and you can dive at Despotiko where ancient civilization is apparent. In Naxos, ouzo and octopus while watching the ferries in and out of the port. In cosmopolitan Myconos she looks for a leeward to Rhenia island just across with beaches full of sand and shells. In Tinos worship The Madonna and at night says goodbye to her passengers with a traditional Greek party.
On the other hand she visits the unknown to many islands, chartered in whole for individuals with love to the unknown.

She can coast to each and every rock, port, harbor or island. There is no place that she can’t go


And it’s not only the Cyclades… As many as the islands that many are the cruises that AEGEOTISSA II can do. Cosmopolitan Dodecanese, but also isolated little islands, like Arkious and Marathi where each arrival excites the locals. In the green Sporades she drops anchor where the green meets the blue and the seals are looking for a cave to live in.
In the calm sea of Ionion Pelagos she finds virgin shores untouched by the hordes of tourists, likewise in Crete and Peloponnesus.


The dolphins sail with us under the bow. A bow that does not antagonize, does not provoke does not challenge. A bow of their own, a bow of the sea and the waves.

It takes a few hours to remind us that paradise is not that far away, it’s next to us and inside us and in paradise we can travel. A Paradise that includes not only the vision but also the soul.


Voyages in a sea full of stories to tell and hear among the crew and passengers.
A journey once lived, always remembered and repeated.
BON VOYAGE

Tων ταρσαναδων λεξιλόγιο & ορολογία (μέρος 1ο)

της Στέφης Αρέλη

Οι ταρσανάδες οι αυτοσχέδιοι και τα μικρα καρνάγια είναι από τη φύση τους χώροι μαγικοί, με δικά τους καταδικά τους χρωματα, με εικόνες μονοδικές , με τις μυρωδίες της μπογιάς και του ξύλου αναμεμειγμένες . Μερός της μαγείας έγκειται και στην ειδίκη ορολογία, στις λέξεις που εκεί μόνο ακούγονται ,αναπαράγονται απο γενία σε γενία και χρησιμοποιούνται από λίγους. Εν μέσω καρφωμάτων, πλανιαρίσματος και λοιπών εργασιών με ένα μολύβι πρόχειρα καταγράφω ακούσματα και ιδιωματισμους μοναδικους. Οταν απολειπεται το χαρτί η σημειώσεις σε ξύλα και γυαλόχαρτα κρατιούνται , οταν δε η κουβέντα είναι σοβαρή δεν χωρά διακόπη για απορίες και άγνωστες λέξεις, οι διευκρινήσεις δίνονται μονο όταν οι τόνοι χαλαρώνουν καθώς καποιες λέξεις είναι πρωτοακούσματα και terra ignotina...

Επιχειρώντας λοιπόν μια πρώτη πρόχειρη καταγραφή - οχι κατ' ανάγκη μόνο όρων ναυπήγησης αλλά εν γένει θαλασσινών-, έχουμε σε σειρά αλφαβητική ( κατά τακτά διαστήματα το ιδίοτυπο αυτό "λεξικό" θα εμπλουτίζετε):

• Α:

Ακράπι-το μεγάλο μονοκόμματο ξύλο που εφάπτεται της καρίνας
Ασος- το λουκι που υπάρχει αναμεσα σε καρίνα και μαδέρι
Αραλίκι-η απόσταση των εδρων ανάμεσα σε νομεις
Αντιρίδα- βοηθητικό ξύλο στήριγμα
Αρμενιστής-το μέρος του σκαριου πάνω απο το τακάδο
Απόγωνος-απάγκιος
Αθούρα-ομίχλη
Ακαθός- κομμάτι ξύλου γωνιακό - ιδ. Λευκάδας

• β:

βαριά- μεγάλο και βαρύ τετράγωνο σφυρί που κατα κόρον χρησιμοποιουν οι καραβομαραγκοί

• γ:

Γιαβέτα- τζαβέτα , βίδα
Γυαλί κουτούκι- ξύλο που τοποθετειται όπου δεν μπορεί να μπει τακάδο
Γυριστό- ξύλο συνήθως της πλώρης ή και της πρυμης - αναλογα με το σκαρί- με έντονη κλίση. συνηθως αναζητήται ξύλο με φυσική κούρμπα.
Γαλέτο- τοπικος ιδιωματισμός για το παξιμάδι της τζαβέτας
Γαλβάνισμα - γάνωμα της σιδερένιας πρόκας ωστε να μην σκουρίαζει

• δ:

Δρύς- ξύλο ασπρο αλλά σκληρο που το προτιμουν οι καραβομαραγκοι. το τακάδο θα ειναι από δρύ
διπλοπέτσωμα- ειδος μαδερώματος που συνηθως απαντίεται στην αγγλία. τα μαδέρια είναι λεπτοτερα απο ότι στο παραδοσιακό πέτσωμα
διπλομάδερο-ειδος μαδερώματος που συνηθως απαντίεται στην αγγλία. τα μαδέρια είναι λεπτοτερα απο ότι στο παραδοσιακό πέτσωμα

• ε:

Εδρα- η βάση που σκάβεται στο ακράπι προκειμενου να τοποθετηθουν τα στραβά Ευκάλυπτος- ξύλο κόκκινο σκληρο, ιδανικό για στραβόξυλα.δύσκολα το πίανει το σαρακί αλλά σκίζει ευκολα και για το λόγο αυτό δεν τοποθετηται στο σκάφος σε μέρη εξωτερικά ή όπου χτυπά ο ήλιος.καποιοι υποστηρίζουν πως ο ποταμίσιος ο νεροπιωμένος κανει και για έξω για κουπαστες...

• ζ:

ζωνάρι- το ξύλο εκείνο που "ζωνει" το σκαρί. μπορεί να ειναι πρόσθετο εξωτερικά πανω στο μαδέρι το καλουμενο και ψευτοζώναρο ή μπορει να είναι και η απόληξη που τακάδου. Σε κάθε περίπτωση εξέχει των μαδεριων. Οι μερακλήδες μπορεί και να το χρωματίζουν η να το βερνικώσουν ξέχωρα και σε άλλη αποχρωση απο το υπόλοιπο σκαρί
ζουμπας- εργαλειο για να μπουν οι προκίες πιο βαθια στο μαδέρι
ζουμπαρισμα- η διαδικασία οπου με ζουμπα και βαρία η πρόκα εισχωρει πιο βαθια στο ξύλο ωστε να μπορεσει στην προκία να μπεί στόκος και να μην τρεχει με τα χρόνια σκουρία

• η:

• θ:

• ι:

ιρόκο-αφρικάνικο ξύλο υψηλης αντοχής , με πυκνά νερα , αλλά άροζο και με χαρακτηριστικό κιτρινό χρυσο χρωμα που με τον καιρό σκουραίνει. Κανει για πετωμα , καταστρωμα κλ.π. ειναι όμως ξύλο ζωντανο για αυτό πρεπει οπωσδήποτε να ειναι φουρνισμενο

• κ:

καρίνα- το πρωτο ξύλο του σκαριού
καδίνα (καδένα)- το καμάρι , ξύλο μονοκόματο με ελαφρία κλίση που ενωνει τα αντιριστά στραβόξυλα των νομεων στο ύψος του καταστρώματος και κάτω ακριβως απο το τακάδο
κοράκι- το ορθο ποδόσταμο της πλωρης, ξύλο που εφάπτεται με μάτιση της καρίνας
κόμπος- το σημείο εκείνο της γάστρας που αλλάζει η κλίση του σκαρίου. ο κόμπος πρέπει να είναι στα ύφαλα, λίγο κάτω από την ίσαλο γραμμή. το σημειο του κόμπου είανι βσικό και καθορίζει την πλευσιμοτητα και την συμπεριφορά του σκαφους στην θαλασσα. Κομπος που είναι πολύ χαμηλά κόβει ταχύτητα και αλλάζει την ευσταθεία. Αν ο κόμπος βγεί στα έξαλα απαιτήται σαβούρα.
κούρμπα- η κλίση που έχει ένα ξύλο, η γωνία που πρεέπι να σχηματίζει
καμάρι- η καδίνα -ξύλο μονοκόματο με ελαφρια κούρμπα που ενωνει τα αντιριστά στραβόξυλα των νομεων στο ύψος του καταστρώματος και κάτω ακριβως απο το τακάδο.
καδινοπνίχτης- το μακρύ ξύλο που ενώνει τα καμάρια μεταξύ τους και συμβάλει στο περαιτερο δέσιμο του σκάφους
καβαλάρης- το δευτερο μαδέρι
κόντρα-καβαλαρης- το τρίτο μαδέρι
κουφούσι-
κάσαρo- το πάνω μέρος της πρυμης
καπούνι- υπερύψωμα ( forecastle)
κούρεμα- η διαδικασία κατα την οποια το πανω μέρος των στραβόξυλων αποκτα ομοιμορφό ύψος στην γραμμή της κάτω κουπαστής περίπου
καπάκι- ξύλο που μπαίνει σαν "κούμπωμα" , πρόσωπο για να κλείσει τα κενά
καταφραγή- η σειρά που ακολουθείται στο μεδέρωμα. Το σκαλωτό μάτισμα που προτειμουν καποιοι καραβομαραγκοί να κανουν ,αντί να τοποθετήσουν μαδερι σφηνας.
καλαφατισμα- η διαδικασία στεγανοποιησης, προαπαιτούμενα , καλαφατικό, στουπί και ματσόλα
κούτσα-η γωνία ανάμεσα στους νομεις
καναβέτα-ξύλινο κουτί , μπαούλο
κολτέλο ή κουλτελο ή σπαθί- το δυνατο μέρος του ξύλου που δουλεέυει και αποροφά τις ενάτνιες δυναμεις. η εκφραση "στο σπαθί κρατά το ξύλο"

σκέψεις σκόρπιες για των καραβίων το τέλος

της Στέφης Αρέλη (αδημοσίευτο)

Μια εικόνα έχει χαραχτεί στην καρδία κια το μυαλο μου ανεξήτηλα. Ειναι πάνω απο μια δεκαετία όταν φοιτήτρια ούσα, κάνοντας την καθιερωμένη κυριακάτικη βόλτα στην Μαρίνα ζέας, αντίκρισα βουλιαγμένο απο αδιαφορία, από αμέλια , από βλακεία... το σκάράκι - το είχαμε πουλήσει μια διετία πριν-, που μέσα του έζησα τα παιδικά μου χρόνια.
Ηταν το Sunny cruise , κοτερακι εγγλέζικό 24 μέτρων και μηχανες Garnter από τα μικρά τα ναρκαλιευτικά του πολέμου.
Εκεί ήταν που πρωτογνώρισα το Αιγαίο.
Εκεί πρωτοταξίδεψα τις θαλασσες και τα πελάγη μας τα καλοκαίρια εν μέσω μελτεμίων από τεσσάρων χρόνων.
Ηταν η αιτία που αγάπησα καθε τι ναυτικό και αληθινά θαλασσινο...
Τα ταξίδια που έζησα τότε, οι αναμνήσεις απο τις φουρτούνες και τους αγέρηδες με έχουν σημαδέψει.
Για παραμύθια μου είχα τις διηγήσεις τα βράδια στα νησία, ψαράδων και ναυτικών και για νανούρισμα παιδικό, τον αέρα που σφύριζε μέσα από τα ξάρτια...
Για να περνά η ώρα ,χαζευα πάνω στην κουπαστή καθισμενη της μανουβρες των ποσταλιων στα λιμάνια...
Η κουκέτα μου ήταν στην γεφυρούλα του και η εικόνα καθε πρώι η πρωτη που αντίκριζα ήταν το τιμονι του...Ροδα ξυλινη λουστραρισμένη απο τις παλίες , χειριστήρια και πυξίδα μπρουτζινα...

Όταν λοιπον εκείνο το μοιραίο πρώι είδα το σκαρί του στο βυθό, με μόνο το άλμπουρο να εξέχει , νόμιζα πως έχασα άνθρωπο δικό μου... Εκλαψα και πόνεσα και ας ακούγεται λυρικό.

Έκτοτε πιστεύω ακράδαντα πως όλα τα πλεούμενα έχουν ψύχη , που βγαίνει μόνο όταν δεν μπορούν πια να αρμενίζουν στα πέλαγα...
όταν ακινητοποιημένα ή μισοβουλιαγμενα θωρούν το κύμα απο μακρυα να τα καλεί ....
Πως των σκαφών - μικρών και μεγάλων- μόνο η θάλασσα τους πρέπει..


Σαν φόρο τιμής λοιπόν, σε κάθε λογής καράβι άτυχο , πλεούμενο που η μοίρα τους έπαιξε παιχνίδι άσχημο, μάζεψα φωτογραφίες από συγκρούσεις, προσαράξεις, ναυάγια και στιγμές κακές ..μια γραμμή , πριν πέσουν οι τίτλοι του τέλους...

ONCE UPON A TIME… THERE WAS A WOODEN BOAT

Της Στέφης Αρέλη

(Η έκδoση στα Αγγλικά δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "θάλασσα & τουρισμός ")

written by Stefi Areli

( puplished on Sea & tourism magazine - Greek & English version)

TRADITIONAL LARGE WOODEN BOATS HAVE A STORY TO TELL

There is a picture that still haunts me. I was only a little girl at the end of 70’s, when I saw a huge heavy wooden black Greek boat, being towed early one morning into Corfu with no sails, no mast, just the hull.

It was being brought in to be converted and restored, as it had been submerged for some time and had really suffered. I begged the owner to let it me go in and take a look inside. I remember an endless hold, with visible frames, an enormous deck like a town square –or it seemed to my childish eyes. I visualized it fully rigged with alleys and accommodation to sail away like an old pirate’s ship. The owners planned to register it in the fleet of Greek charter boats which, at the time , was 80-90% made up of this kind of wooden boat. It was aid at the time that this would be the largest of all tourist boats to sail in the Greek waters. However it had an unfortunate end and sank in the Corinth gulf- or some where there…-undertow, when the hawser broke in a high wind.

Growing up I never managed to find out its name. I was left daydreaming, watching the flocks of traditional wooden ships ailing in our seas in the Aegean and the Ionian Sea. Caiques (Descendants of the Byzantine corvettes) big and small wooden boats that made the Greek Islands & beaches so well Know and popular, these boats that contributed the Lion’s share to what is know as qualitative tourism. This is what happened then…

Recalling scattered memories and talking to older people, I was astonished by the number of boats that until recently sailed the Greek waters… Small & big boats with typically Greek names, each one with a story of its own to tell about its deeds and its contribution to tourism. Therefore , just a dry report on the numbers of the existing boats and ships would be no help, or rather it would not remind us or awaken us. So, starting with the ones that are gone for ever, those that lay in the bottom of the sea because of an “unlucky moment” or because of “a human error” or simply because it was just its fatal timing…

There was the "Panagia Τinou", magnificent and venerable like its name. It had the most impressive stern of its kind. It was to founder somewhere in Psathoura.

Ι have still vividly in my eyes the two "Zeus" in Mykonos in Diliana, one next to the other, painted in lively bright colours of white, blue and red, radiating a sense of warm Greek summer.

The name dominated the side of the boat written in huge ancient Greek typeface, as befits the Olympian god. What is left of it is a sad picture ίπ my drawer: the mast tops of Zeus emerging in the waters of Naxos, just few days following the shipwreck of Samina.

There were, also, the two large wooden boats that Ι gazed at slowly but steadily crossing the seas

of the Aegean, the lonian and Crete. They were also called Kampoures (hump-backs): ''Angelika'' sank

off the island of Paxoi and ''Orea Eleni" was the victim of the recent storm which hit the port of Zea. Today Ι stand by the Zea lighthouse and look at the frames and the planking of those boats. Then, Ι can remember ''Angena'' with the most impressive rigging any chartered boat could have at the time: the large sheaves and shrouds of an old clipper. Its journey was brought to a sad and painful end off Sounion, rammed by another ship.

The "Kyma", a caravel with beautiful carvings, and an impressive raised poopdeck, sang its swang song in the Northern Aegean. Ι have forgotten the name of the “perama” owned by Taktikos , which was not destined to saiI, grounded on Makronissos on its maiden voyage.

There were numerous other boats that were sold and changed flag, changed waters (some ended up in Croatia, in Arabia), changed status (private, day boats): ''Alexandra'', the most beautiful boat, "Katerina", a black perama, "Dimitrios Ι", "Dimitra", ''Albatros'' that probably sailed for Turkey, ''Armenistis'' from Corfu that was turned

into a day boat.

There are hulls that Ι remember as in a dream, and no matter how often Ι asked, no one could tell me what had become of them ..

''Annoula'', "Panormitis", ''Esperos'', "Glaros", "Ta Paidia tou Pirea" one of the large schooners, "Liana", ''Aigaio kyma" and four more peramas from Karystos, ''Ioannis'', "Yfi". Whatever happened to the "doxaria"! Ι should think there is only one still afloat. How about "Romana',I ''Alkyonides''I Ι was told that they were the most successful of the sailing liberties. There were -and still are- many others with hulls to which we are unaccustomed in these waters: the gantzao "Georgios", ''Andromeda'', a schooner straight from a period movie, ''Odysseas'', the Em/EI ''Artemis'' that was modified to bear sails, the three-masted 'Irini" that is laid υρ for good.

These are just a very few of the traditional boats which, until the late 80s' early 90s', made up some 70-80% of the Greek charter fleet under Greek flag. Α lot of names; a lot of very Greek boats, that certainly revive memories for older generations, but also give the young food for thought.

And now, what? Τhe first and most evident question is if all those boats that have been lost - gloriously or not, it is of no importance - have been replaced. The answer is a categorical no. During the last fifteen years very few traditional wooden boats have been built in Greek shipyards by Greek ship owners, to take the place of an older boat that was lost. Where once the traditional owner-skippers were proud of their specially designed boats from Samos, Syros, built by ship-wrights, such as Papilas or Psarros, we now import Turkish gullets with πο second thoughts. The main reason is the high construction cost (excellent but eχpensive materials, high labour costs) , and also a dearth of ship-wrights who could lay down the hull of a large traditional boat ... Few owners have the courage and patience to take such a step. Lack of bookings and the market crisis make such an investment highly risky, and it will be a long time before they see a return on their investment. Consequently the production line Turkish boats are preferable - from a strictly business point of view - even if they do not incorporate the same standards of know-how, tradition and craftsmanship, even if these boats are inferior in quality of design, wood and construction; even if these are boats which are indistinguishable from a distance; even if it hurts us to think of the traditions which have been lost together with the proud ships of Hydra and Galaxidi.

Obviously, construction -either in Greece or in Turkey - is not the only problem. Even if wood is the longest lived material for a boat" it is also the material that requires one's total devotion; in other words constant maintenance - planking, painting, burning of old paints, caulking - which brings us back to high costs, lack of proper yards, lack of trained and experienced ship-wrights etc.: a vicious circle. Added to these is the usual insensitivity of the state, eχpressed ίπ a lack of development and financial incentives which would directly encourage the owners, and indirectly the whole ship building sector. Last but not least are the problems faced by chartering today, irrespective of category and class of boat.

Second obvious question, how many are left to "defend the name of the traditional Greek wooden boat?"

It seems that the number of the big "skaria" (those that can carry 12 people and more) will soon be counted on the fingers of one hand. The most popular and known are the "Captain Antonis", “Albatros", "Viking Star", “Aegeotissa I “ & “Aegeotissa II” , “Argοnautis”, "Nikolas A”, "Sea Crown", "Panagiota" in lonian Sea, 'Άndreas Ι.Μ." in Karystos, “Agίa Sofia" in Salonica, “Eirini". Most of them are Greek by design and construction, while the rest have been naturalised by the sheer weight of Greek water that has flowed over their hulls. Some of these karavoskara will be sold before the next season, some seek buyers and some will lay idle due to lack of bookings. The smaller boats, as beautiful as their bigger counterparts, are greater in numbers but this fleet is also shrinking dangerously. The very few traditional boats still sailing today, compared to the considerable numbers in existence as recently as ten years ago, are more a source of sadness and worry than anything else.

Obviously someone must wake uρ and the necessary steps to encourage and promote the construction of big wooden boats for commercial use, to grant special ''traditional'' status to existing ones through specific legislation, so as to prevent the complete disappearance of this fleet.:

As a tribute to the wooden boats that are no longer around, lost in the deep seas, and those that have made such a contribution to much afflicted Greek tourism, and as a vindication of the few still left; it would be sad for them to remain just a colourful picture of the past. It would be a shame for all of us to neglect the values and the centuries-Iong history of nautical skill and tradition embodied in these wonderful bearers of the warm Greek soul.

As Elytis says: if you break Greece down, in the end, you are left with an olive tree, α vineyard and α boat.